Leefomgevingskwaliteit Nederland heeft grote stappen te maken

donderdag 22 september 2022
timer 3 min

(Foto; Shutterstock)

De leefomgevingskwaliteit van Nederland schiet nog steeds structureel en op meerdere indicatoren tekort. Het gaat onder meer om fijnstof, opwekking van hernieuwbare energie, waterkwaliteit en natuurkwaliteit. Meer samenhang in de aanpak van deze problemen zou dit moeten schaven. Dat dit noodzakelijk is, wordt geconcludeerd door het Planbureau voor de Leefomgeving in de Monitor van de Nationale Omgevingsvisie 2022, een tweejaarlijkse uitgave.

De kwaliteit van onze leefomgeving moet verbeteren, stellen de onderzoekers. Sterker nog: er moet meer reserve komen in de doelen van de leefomgevingskwaliteit van Nederland. Dat vergt een zekere overmaat aan kwaliteit. Alleen dan kunnen wonen, werken, landbouw en natuur zich sneller en met meer flexibiliteit ontwikkelen. 

Nationale vraagstukken in samenhang aanpakken 

“De Nationale Omgevingsvisie – NOVI – heeft onder meer tot doel om de nationale vraagstukken in samenhang aan te pakken”, aldus Rienk Kuiper, projectleider van de Monitor NOVI bij het PBL. “De huidige NOVI komt nog onvoldoende tegemoet aan deze behoefte aan samenhangend beleid. Veel doelen uit het sectorbeleid, zoals doelen voor verstedelijking, natuur of landbouw, zijn te weinig met elkaar verbonden. De Monitor NOVI laat zien tot welke opgaven dat leidt. De publicatie is daarmee nuttige input voor de door het kabinet aangekondigde aanscherping van de Nationale Omgevingsvisie.” 

De huidige stikstofcrisis is exemplarisch voor de problemen waar Nederland voor staat: het gaat niet om een geïsoleerd probleem van tekortschietende milieukwaliteit in één onderdeel. De landbouw staat onder druk, bereikbaarheids- en woningbouwprojecten vallen ook stil. Ook andere milieuproblemen zoals verdroging van natuurgebieden stellen grenzen aan ruimtelijke ontwikkelingen. Veel hangt dus met elkaar samen. Een systemische aanpak is daarom nodig, aldus het PBL. Maar nu over naar de opgaven en doelen van de huidige NOVI van 2020 en de bevindingen van deze monitor; hoe is het gesteld met de Nederlandse leefomgeving? De Monitor NOVI levert een groot aantal indicatoren op in relatie tot de vele sectorale doelen die in de NOVI zijn opgenomen. We lichten er een paar elementen uit.

De indicatoren in deze monitor laten zien waar een extra beleidsinzet nodig is om de doelen van de Nationale Omgevingsvisie (NOVI) te kunnen halen.

Overzicht indicatoren Monitor NOVI 2022

Kritischer kijken naar verstedelijkingslocaties 

In de NOVI staat dat bij de ontwikkeling van nieuwe verstedelijkingslocaties de gebieden die te maken hebben met bodemdaling of die belangrijk zijn voor de waterhuishouding vermeden moeten worden. Dan gaat het bijvoorbeeld om diepe polders of in veenweidegebieden. Wordt er wel gebouwd, dan moeten de effecten daarvan worden gemitigeerd. Dat betekent een forse koerswijziging. Want sinds 2000 nam het aantal woningen in de kwetsbare gebieden voor waterhuishouding en bodemdaling met ruim een kwart toe.

Kaart met gebieden voor Ongunstige locaties vanwege waterhuishouding en bodemdaling. Zie de tekst voor de figuur voor aanvullende uitleg.
Ongunstige locaties vanwege waterhuishouding en bodemdaling

Meer zon op dak is meer landbouw- en natuurgrond vrij 

Wat betreft zonne-energie staat in de NOVI dat zonnepanelen op daken de voorkeur hebben boven zonnepanelen in een veldopstelling. Zo kunnen landbouw- en natuurgronden zo veel mogelijk worden ontzien. Zonneparken op land dragen voor 19 procent bij aan het totaal aan opgesteld zonnevermogen. Van 2018 tot en met 2020 is het grootschalige vermogen 'zon-op-veld' veel sterker toegenomen (met in totaal 280 procent) dan het grootschalige vermogen 'zon-op-dak' (totale groei van 171 procent), en nog meer dan het kleinschalige vermogen 'zon-op-dak' (85 procent).

Milieu- en ruimtelijke condities belemmeren de leefbaarheid 

Het kabinet spreekt in de NOVI de verwachting uit dat door het intensievere gebruik en de verwachte groei van de steden vooral de druk van luchtverontreiniging en geluidsoverlast op de gezondheid zal blijven toenemen. Het kabinet streeft ernaar om in 2030 te voldoen aan de WHO-advieswaarden. De WHO-advieswaarde voor fijnstof (PM2,5) werd in 2020 nog nergens in Nederland gehaald.
In grote delen van de Nederlandse landnatuur zijn zowel de milieu- als ruimtelijke condities nog matig of slecht voor het duurzaam kunnen voortbestaan van soorten en ecosystemen. Zo heeft circa 90 procent van de habitattypen van de Habitatrichtlijn een matige tot zeer ongunstige staat van instandhouding. Van de habitatrichtlijnsoorten heeft driekwart een matige tot zeer ongunstige staat van instandhouding. In de periode 1999-2018 zijn de milieucondities voor landnatuur gemiddeld genomen verder verslechterd.

Lees hier meer 

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

ROC Tilburg wint SMARTCirculair met een groen hart voor Tilburg

25 aug om 08:30 uur
Als het aan de studenten van het ROC Tilburg ligt krijgt Tilburg een groen hart met sociale huurwoningen en…
Lees verder
descriptionArtikel

Nieuwe bouwstenen helpen gemeenten bij aanpak voor circulaire economie

24 aug om 12:26 uur
Veel gemeenten worstelen met hun rol binnen de transitie naar de circulaire economie. Het voelt vaak als een extra…
Lees verder
filter_listLongread

Een duurzame wijk bouwen? Met de Blauwdruk wordt het een stuk eenvoudiger

15 aug om 12:23 uurtimer4 min
Duurzaam en circulair bouwen. We weten dat het nodig is, en waarom zou je het eigenlijk niet willen? Maar toch…
Lees verder
descriptionArtikel

Circulair inkopen: vraag en aanbod sluiten slecht op elkaar aan

9 aug om 14:09 uurtimer3 min
Voor een circulaire inrichting van de fysieke leefomgeving is meer dan voldoende op de markt. Vraag en aanbod…
Lees verder

Verduurzaming overheidsgebouwen: eerste stappen makkelijker dan je denkt

28 jun om 15:12 uur
Green Switch helpt gemeenten met behalen Energielabel C voor 2023
Lees verder
Over Morgen circulair
filter_listLongread

Circulair bouwen leer je door te doen, maar hoe dan?

24 jun om 08:00 uur
De bouwsector is één van de meest vervuilende sectoren op aarde. In 2050 moet onze economie helemaal circulair…
Lees verder
Groene bedrijventerreinen
descriptionArtikel

Utrechtse ondernemers in gesprek over vergroenen bedrijventerreinen

16 jun om 10:09 uur
Nederland telt ruim 3000 bedrijventerreinen die gezamenlijk zo’n 30 procent van het bebouwde oppervlak uitmaken.…
Lees verder
Berlijnplein
flash_onNieuws

Integrale aanpak voor Berlijnplein, cultuurhart van Leidsche Rijn

3 jun om 12:50 uur
Utrecht bouwt aan een nieuw cultuurhart met landelijke allure. Berlijnplein wordt de komende jaren getransformeerd…
Lees verder