Ruimtelijke herwaardering rond winkelcentra vraagt om integrale logistieke aanpak

Een recent onderzoek, uitgevoerd door Sweco in opdracht van Topsector Logistiek en het Vakcentrum, brengt in kaart hoe de beschikbare ruimte momenteel wordt gebruikt en wat dat betekent voor de toekomst van wijkgerichte winkelcentra. Hierbij ligt de focus op centra met een sterke dagelijkse boodschappenfunctie, waar de combinatie van bevoorrading, bezoekersstromen en verweven mobiliteit wezenlijk is voor functioneren.

Druk op ruimte en bereikbaarheid

In de bestaande situatie neemt mobiliteit een groot deel van de ruimte in beslag: gemiddeld zo’n 43 procent van het gebied rondom winkelcentra is hiervoor bestemd. Dit omvat bezoekersverkeer, verplaatsingen binnen het centrum en toegankelijkheidsstructuren. Tegelijk zijn andere functies – zoals horeca, fitnessruimten en pakketpunten – sterker aanwezig dan vroeger. Hoewel sommige hiervan binnen bestaande panden ingepast kunnen worden, hebben supermarkten en andere dominante dagelijkse voorzieningen vaak meer fysieke ruimte nodig.

Uit de analyse blijkt verder dat bijna de helft van de bezoekers met de auto komt en dat de behoefte aan parkeren niet afneemt bij ruimtelijke verdichting. Duidelijk wordt dat goed bereikbare, betaalbare en ruim bemeten parkeervoorzieningen ook in toekomstscenario’s een rol blijven spelen. Door demografische en woonpatroonveranderingen neemt de afstand naar winkelcentra voor veel gebruikers niet af, wat het autogebruik in stand houdt.

Logistiek in het vizier van ruimtelijk ontwerp

Een belangrijke conclusie van het onderzoek is dat mobiliteit niet los gezien kan worden van logistiek. Bevoorrading, afvalinzameling, hulpdiensten en bewonersverkeer maken integraal deel uit van de ruimtelijke dynamiek rond winkelcentra. Hoewel logistieke processen relatief weinig fysieke oppervlakte vragen, stellen ze hoge eisen aan ontwerp en uitvoering: laden en lossen moet veilig gebeuren zonder hinder voor voetgangers, fietsers of verblijfsgebieden, en zonder schade aan de bestaande infrastructuur.

Het rapport benadrukt dat logistiek in veel gevallen te laat in planvormingsprocessen wordt meegenomen, wat leidt tot knelpunten bij realisatie en gebruik van centra. Daarom stelt het onderzoek een integrale benadering voor waarbij mobiliteit, logistiek, parkeren, verblijfskwaliteit en retailaanbod gezamenlijk worden benaderd als één ontwerpvraagstuk.

Richting oplossingen: ruimtelijk delen en functiestapeling

Om de uiteenlopende eisen effectief te combineren, pleit het onderzoek voor slimmer gebruik van bestaande ruimte. Voorbeelden zijn het flexibel benutten van parkeerplaatsen – overdag voor bezoekers, ’s avonds voor bewoners – en het combineren van functies zoals ondergrondse logistieke faciliteiten en bovengrondse parkeeroplossingen. Verder is het van belang logistieke aspecten al vroeg in het ontwerp- en ontwikkelingsproces mee te nemen, zodat ruimtegebruik optimaal wordt geborgd.

Met deze integrale aanpak kunnen winkelcentra aantrekkelijk, toegankelijk en economisch vitaal blijven in een veranderende stedelijke context.

Bron: Topsector Logistiek