Rijgedrag beïnvloeden: hoe doe je dat?

dinsdag 3 mei 2022

95% van de verkeersongevallen is te wijten is aan het gevolg van menselijk falen1. Daarmee wordt duidelijk hoe belangrijk veilig verkeersgedrag is. Bij Heijmans onderzoek ik wat we kunnen leren van de gedragswetenschappen om de verkeersveiligheid te verbeteren. Een van de manieren waarop we dat doen is door de principes van nudging toe te passen in het verkeer.

Nudging

Een nudge is een (kleine) aanpassing in de omgeving die mensen verleidt tot het vertonen van gewenst gedrag. Een andere omschrijving voor nudging is het geven van een duwtje in de goede richting. Het ontvangen van zo’n duwtje gebeurt vaak op onbewust niveau. Nudges kom je op veel verschillende plekken tegen, bijvoorbeeld in de supermarkt. A-merken worden daar op ooghoogte geplaatst zodat je deze eerder ziet en koopt dan de B-merken die lager liggen.

Nudging in het verkeer

Rijgedrag is met name onbewust gedrag. Zo nemen we op wegen die we goed kennen niet meer alles bewust in ons op. Dit onbewuste gedrag is lastig te sturen op bewust niveau. Gelukkig zijn er ook andere manieren om dit rijgedrag te sturen, zoals met nudging door middel van dynamische verlichting. Dynamische verlichting in het wegdek is één van de toepassingen waarmee ik het effect van nudging in het verkeer onderzoek. Deze gekleurde verlichting is eerder ontwikkeld door Heijmans in samenwerking met de Universiteit Aachen vanuit het Europese Onderzoeksproject: Measures for Behaving Safely. 

Rood licht nacht
Afbeelding 1: Dynamische verlichting in het wegdek

Dynamische verlichting in het wegdek

De dynamische verlichting bestaat uit twee rijen gekleurde lampen die aan beide kanten van de weg zijn geplaatst in het wegdek (zie afbeelding 1). De verlichting reageert op het gedrag van weggebruikers: het systeem activeert wanneer bestuurder te hard rijdt. De lampen vertonen een bepaald patroon in een bepaalde kleur dat de weggebruiker onbewust beïnvloedt. Bijvoorbeeld een patroon wat naar de bestuurder toekomt. Dit wekt de illusie dat de bestuurder sneller rijdt dan dat hij daadwerkelijk doet waardoor hij eerder geneigd is om af te remmen2.Inmiddels zijn de eerste metingen gedaan met het systeem. Met succes: bijna de helft van de snelste weggebruikers verminderde snelheid wanneer het systeem actief was.

Lampen
Afbeelding 2: De lampen

Unieke toepassing

De verlichting in het wegdek trekt de aandacht van de bestuurder. Dit ondersteunt het principe van ‘de ogen op de weg’. Voordeel is dat het systeem een toevoeging is op de huidige verkeerssituatie waarvoor maar een relatief kleine aanpassing aan de infrastructuur nodig is. Daarnaast activeert de verlichting alleen wanneer het nodig is. Als iemand de juiste snelheid rijdt, blijft de verlichting uit. Hiermee voorkomen we dat het wegdek continue verlicht is en zorgen we dat enkel de bestuurder die het duwtje in de goede richting nodig heeft, dit duwtje ook krijgt.

Toepasbaarheid Ruby van der Sande

Om dit systeem effectief in te zetten in Nederland en daarmee de verkeersveiligheid te verhogen, ga ik in gesprek met o.a. wegbeheerders. Op die manier wil ik er achter komen op welke plekken dit systeem effectief kan worden ingezet en wat daarvoor nodig is. Deze kennis zetten we bij Heijmans in voor de doorontwikkeling van dit systeem. Alle input vanuit geïnteresseerden is welkom. Wil je meedenken met de ontwikkeling van deze verlichting of heb je suggesties? Schrijf je hier in om op de hoogte gehouden te worden of neem direct contact met mij op (Ruby van der Sande, gedragswetenschapper bij Heijmans). 


  1. Veilig Verkeer Nederland. Geraadpleegd op: 1 november 2019. VVN Symposium: Samen veilig van deur tot deur, VVN Symposium: Samen veilig van deur tot deur | Veilig Verkeer Nederland.
  2. Van Mierlo & de Waal. (2019). Nudge met dynamische verlichting voor veiliger verkeersgedrag. Nationaal Verkeerskunde Congres. 

Wij willen deze verlichting duurzaam laten schijnen

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

Officiële opening ElaadNL Testlab

23 mei om 14:53 uur
Op 8 juni opent Koning Willem-Alexander officieel het Elaad Testlab. Hier kunnen naast personenauto’s ook grotere…
Lees verder
Vraag en aanbod
flash_onNieuws

Inschrijving zesde editie Mobility Lab geopend

3 mei om 16:01 uur
Ondernemers die hun prototype voor een nieuw product of idee voor een nieuwe dienst willen testen in de praktijk…
Lees verder
SlimPark
flash_onNieuws

Universiteit Twente opent SlimPark Living Lab op campus

20 apr om 08:00 uur
Deze proeftuin biedt wetenschappers, bedrijven en andere onderzoeksinstellingen de mogelijkheid om nieuwe,…
Lees verder
Provinciale weg
flash_onNieuws

Wegbeheerders krijgen hulp van slimme auto's

6 apr om 08:00 uur
Auto’s gaan wegbeheerders helpen door hen continu te informeren over hoe de weg erbij ligt. Zo krijgen de…
Lees verder
auto voor de deur
flash_onNieuws

Autogebruik in landelijk gebied neemt toe

31 mrt om 08:00 uur
Goed OV, minder parkeerplekken en file zorgen ervoor dat de auto in grote steden minder aantrekkelijk wordt. In de…
Lees verder
Utrecht tram
flash_onNieuws

Energiesector onderzoekt haalbaarheid energiehubs

28 mrt om 15:04 uur
Een consortium van dertien marktpartijen en kennisinstellingen startte begin februari een project om energiehubs…
Lees verder
Verbindingsfestival
flash_onNieuws

De leukste werkdag van het jaar!

16 mrt om 11:57 uur
Na vier succesvolle online edities gaat het Verbindingsfestival dit jaar LIVE! Op een unieke locatie in Zwolle een…
Lees verder
MyWheels
flash_onNieuws

60 procent stedelingen wil autoluwe stad

14 mrt om 16:00 uur
Deelauto's kunnen een belangrijke rol spelen bij het bereikbaar houden van de stad. Bovendien levert het ruimte op…
Lees verder