SUMP: rompslomp of verrijking van Nederlandse mobiliteitsvisies?

donderdag 16 mei 2024

Mobiliteit dient bij te dragen aan een duurzame, veilige en toegankelijke samenleving. Nu en in de toekomst. Een mobiliteitsplan is daarvoor een stip op de horizon: waar willen we over 15 tot 20 jaar staan? De Europese versie van een mobiliteitsplan – een SUMP – kent veel overeenkomsten met Nederlandse mobiliteitsplannen, maar verschilt ook op een paar belangrijke punten. 

Een SUMP – Sustainable Urban Mobility Plan – is vrijwel zeker verplicht vanaf 2027 voor grote gemeentes die gelegen zijn aan het Europese transportnetwerk TEN-T . In Nederland gaat het om 26 steden, die hieronder zijn weergegeven. Voor andere gemeentes geldt de verplichting niet, maar kan een SUMP ook waardevol zijn.   

Wat is een SUMP en hoe verschilt het van een Nederlandse mobiliteitsvisie? 

Het doel van een SUMP is vergelijkbaar met veel Nederlandse mobiliteitsvisies, namelijk dat iedereen – ook mensen met een (fysieke) beperking – zich kan verplaatsen op een comfortabele, veilige en emissiearme manier. Toch focust een SUMP zich meer op de volgende punten:

  1. Monitoring & evaluatie: of, en in welke mate, doelen uit de SUMP behaald worden, dient jaarlijks te worden gemonitord op basis van vooraf opgestelde indicatoren. 
  2. Logistiek: SUMP is onlosmakelijk verbonden met het Europese transportnetwerk TEN-T. Naast de verplaatsing van personen zijn ook duurzame stadslogistiek en goederenvervoer van belang in een SUMP.
  3. Participatieve aanpak: burgers, belangengroepen en overheden dienen actief te worden betrokken gedurende het gehele ontwikkelproces van een SUMP: van het opstellen van doelen tot aan het evalueren van ingevoerde maatregelen. Het bereiken van een brede doelgroep is essentieel. 

Monitoring & evaluatie

Nederlandse mobiliteitsvisies zijn vaak al integraal, participatief en multimodaal georiënteerd. De vraag is of de extra elementen van een SUMP van toegevoegde waarde zijn op de Nederlandse mobiliteitsvisies. Aandacht voor monitoring & evaluatie zien we bij Goudappel in steeds meer uitvragen terugkomen. Doelen opstellen is één, maar overheden willen ook weten in welke mate deze doelen behaald worden. Dat is een goede ontwikkeling, omdat mobiliteitsvisies op die manier daadwerkelijk tot verbeteringen leiden. 

Binnen een SUMP vormen SUMI’s, (Sustainable Urban Mobility Indicators) een vergelijkbare basisset aan indicatoren waarmee gemeenten, provincies en overheden werken en die voorkomen dat zij het wiel opnieuw gaan uitvinden. Daarnaast maken ze resultaten vergelijkbaar. De tweede versie van de SUMI’s is momenteel in ontwikkeling en zal een verbeterslag maken in de praktische uitvoerbaarheid van de indicatoren.  

Logistiek 

Daar waar huidige mobiliteitsvisies vaak geneigd zijn om meer gericht te zijn op personenmobiliteit, leidt SUMP tot expliciete focus op logistiek. Een SUMP dient specifiek de rol van mobiliteitshubs te benoemen. Een belangrijke aanvulling in onze optiek. Want meer aandacht voor logistiek draagt bij aan duurzame mobiliteit van personen én goederen. 

Participatie 

Bij Nederlandse mobiliteitsvisies worden vaak veel stakeholders betrokken. Hier ligt een sterke basis die zondermeer in een SUMP past. Wel is het een aandachtspunt om ook de verschillende groepen in de samenleving te bereiken en te betrekken, zodat het plan recht doet aan de diverse samenleving. Daarnaast is het van belang om stakeholders ook te betrekken in de verschillende fases van een SUMP, bijvoorbeeld tijdens monitoring & evaluatie om te weten of de uitvoering van de SUMP ook daadwerkelijk positieve impact heeft. 

Extra rompslomp of een verrijking? 

De drie punten waarop een SUMP zich meer focust dan een Nederlandse mobiliteitsvisie  zien we de laatste tijd steeds belangrijker worden. De focus die SUMP heeft op deze onderdelen is derhalve actueel en lijkt een verrijking te worden voor de Nederlandse aanpak. Het helpt om een mobiliteitsvisie nog beter te formuleren richting duurzame, veilige en toegankelijke mobiliteit. Voor gemeentes buiten de 26 genoemde steden waarvoor geen SUMP-verplichting geldt, is een SUMP minder noodzakelijk maar kan desalniettemin waardevol zijn als ondersteuning in het vormgeven van duurzame mobiliteit en het biedt de mogelijkheid te vergelijken met andere gemeentes. 

Over de auteur 

Floris Frederix
Floris Frederix 

 

Floris Frederix is adviseur mobiliteit & ruimte bij Goudappel

Meer artikelen met dit thema

person_outlineBlog

Gezamenlijke aanpak levert het beste resultaat

29 mei om 16:15 uur

Als adviseur wil je meerwaarde bieden aan je opdrachtgever(s). We werken aan een leefbare en goed…

Lees verder
descriptionArtikel

‘Niet meer van crisis naar crisis struikelen’

27 mrt om 16:33 uur

Daan Zandbelt, stedenbouwkundige en partner bij bureau De Zwarte Hond, ziet dat we…

Lees verder
descriptionArtikel

Een ruimtelijke en sociale blik op de reis van de toekomst

26 mrt om 09:23 uur

Als het gaat om de toekomst van mobiliteit, denken sommige mensen aan drones voor personenvervoer. Anderen…

Lees verder
descriptionArtikel

Natuurlijk!Deelmobiliteit presenteert modelbepalingen voor reguleren deelvervoer in lokale wetgeving

13 mrt om 10:57 uur

Samenwerkingsprogramma Natuurlijk!Deelmobiliteit heeft modelbepalingen gespresenteerd die kunnen helpen bij het…

Lees verder
person_outlineBlog

Mobiliteit in de toekomst: sciencefiction of realiteit?

5 mrt om 12:19 uur

In 1964 introduceerde de televisieserie Star Trek de ‘communicator’, een draagbaar apparaatje waarmee mensen…

Lees verder
flash_onNieuws

Overijssel wil bereikbaarheid verbeteren met ontwikkeling regionale hubs

30 jan om 09:18 uur

Overijssel gaat met de NS regionale hubs ontwikkelen die verschillende vervoersnetwerken en voorzieningen aan…

Lees verder
descriptionArtikel

Manifest voor bereikbaarheid

17 jan om 14:17 uur

De bereikbaarheid van dagelijkse voorzieningen staat onder druk. Ze komen verder weg te liggen en het aanbod…

Lees verder
descriptionArtikel

Groeiambitie Hoorn zorgt voor uitdagingen op gebied van mobiliteit

15 jan om 14:37 uur

Het Noord-Hollandse Hoorn wil groeien. ‘Meer stad’ worden, zoals wethouder René Assendelft het formuleert. Daar…

Lees verder