Van een groene ambitie naar hoogwaardige natuur in en om de stad

donderdag 2 februari 2023

timer 3 min

(foto; Shutterstock)

De EU en de Nederlandse overheid streven naar voldoende groen in en om steden. Op verzoek van de ministeries van BZK, LNV, IenW en VWS heeft het PBL de studie Natuur in en om de stad gepubliceerd. Volgens deze studie zijn de voordelen van groen in de stad voor de verbetering van de leefbaarheid en gezondheid, klimaatadaptatie, biodiversiteit en economische aantrekkelijkheid voldoende aangetoond, maar kunnen effectiever worden gerealiseerd door groen te zien als natuur. Een effectieve nationale norm bestaat niet uit één kwantitatieve norm (zoals aantal vierkante meters groen), maar is gebaseerd op meerdere principes die sturen op lokaal passende natuur-inclusieve ontwikkelingen.

Nationaal en internationaal beleid stuurt al op natuur in de stad

Het idee voor een ‘groennorm’ is niet nieuw, en ook op dit moment kent Nederland diverse programma’s waar groen en blauw in en om de stad onderdeel van zijn. Op Europees niveau is wetgeving in voorbereiding (bijv. Europese Natuurherstelwet) met doelstellingen die mogelijk tot een aanzienlijke aanscherping kan leiden voor het Nederlandse beleid voor natuur in en om de stad. Nederland zal zich moeten inspannen om hier aan te voldoen en het ligt daarom voor de hand om Nederlandse normen en beleid hiermee te stroomlijnen. Omdat er grote verschillen zijn in de hoeveelheid en de verdeling van groen in Nederlandse steden, zal eventuele normstelling hier rekening mee moet houden.

Het realiseren van de meervoudige baten van natuur vraagt maatwerk

Onderzoek van de WUR laat zien dat stedelijke groenelementen over het algemeen een positieve werking hebben op het bevorderen van diverse baten (bijv. gezondheid, klimaatadaptatie). Maar de werking van natuur is complex en diverse randvoorwaarden (bijv. kwaliteit, type groen, betrokkenheid bewoners, schaal) hebben invloed op elkaar. In de praktijk zien we dat Europese steden hier heel verschillend mee omgaan. Het lijkt dus lastig om één generieke, landelijk dekkende norm te ontwikkelen die recht doet aan de veelheid van baten die natuur kan bieden in diverse stedelijke contexten.

Een effectieve nationale norm voor natuur in en om de stad is gebaseerd op meerdere principes. De principes sturen op het realiseren van waardevolle natuur met meerdere baten. Hierbij is er aandacht voor betrokkenheid, een eerlijke verdeling van de baten en de bredere maatschappelijke inzet voor biodiversiteitsherstel en het tegengaan van klimaatveranderingen. De concretisering van deze principes is aan het lokale bestuur, initiatiefnemers en betrokkenen. Om een nationale norm effectief te maken is de beschikbaarheid van kennis en financiële middelen van groot belang. Hier ligt een rol voor het Rijk. De norm moet ook juridisch worden geborgd.

Lees meer over 'Van een groene ambitie naar hoogwaardige natuur in en om de stad'