De invloed van ruimtelijk beleid op gezondheid

Nederland staat voor grote maatschappelijke uitdagingen die samenkomen in de leefomgeving en onze gezondheid beïnvloeden. Met gezond ruimtelijk beleid kunnen we aan meerdere van deze uitdagingen tegelijk werken en een gezonde leefomgeving creëren voor iedereen.

Invloed van de leefomgeving op gezondheid

De leefomgeving speelt een cruciale rol in de gezondheid van mensen. Positieve invloeden zijn bijvoorbeeld een beweegvriendelijke omgeving, groen en water, rustige plekken en een gezonde voedselomgeving. Negatieve invloeden zijn onder andere luchtverontreiniging, geluidsoverlast, geuroverlast en hittestress. Een ongezond binnen- en buitenmilieu veroorzaakt 4,5% van de ziektelast.

Stapeling van omgevingsfactoren en kwetsbaarheid

Mensen hebben te maken met meerdere omgevingsfactoren tegelijk. Gezamenlijk bepalen deze factoren de leefomgevingskwaliteit, die niet gelijk verdeeld is over Nederland. Kwetsbare groepen, zoals ouderen en mensen met een laag inkomen, worden extra hard geraakt als basisvoorzieningen verdwijnen en de leefomgevingskwaliteit verslechtert.

Praktische tips voor beleidsmakers

• Zorg dat de basis op orde is: Bescherm de gezondheid door een schone, veilige en klimaatadaptieve leefomgeving te creëren. Afspraken voor verdere verbetering van de luchtkwaliteit zijn vastgelegd in het Schone Lucht Akkoord.
• Bevorder gezondheid via structuur en inrichting: Creëer een aantrekkelijke, veilige en comfortabele fiets- en wandelinfrastructuur en zorg voor veilige, bereikbare sport- en recreatievoorzieningen.
• Werk aan gezonde èn duurzame oplossingen: Denk vanuit het gehele systeem van wonen, werken en recreëren op korte en lange termijn. Voorkom afwenteling van problemen naar andere plekken of toekomstige generaties.
• Heb oog voor gebruik en beleving: Betrek (toekomstige) bewoners bij (her)ontwikkeling en monitor regelmatig gebruik en beleving van een gebied.
• Werk aan een economisch vitale, zorgzame en sociale leefomgeving: Functiemenging en schone werkgelegenheid in de directe omgeving zorgen voor vitaliteit en aantrekkelijkheid en kunnen de sociaal-economische positie van mensen verbeteren.

Samenwerking essentieel

Ruimtelijk beleid heeft een grote impact op de leefomgeving en daarmee op de gezondheid en het welzijn van mensen. Door stapeling van omgevingsfactoren en kwetsbaarheid van mensen mee te nemen in ruimtelijke afwegingen, kunnen we werken aan een gezonde leefomgeving voor iedereen. Samenwerking tussen het fysieke, sociale en gezondheidsdomein op alle schaalniveaus is daarbij essentieel.

Lees het rapport Gezondheid en Ruimte - Kwetsbaarheid en kansen in de stapeling van omgevingsfactorem