Fietsen; jong geleerd, oud gedaan!

maandag 2 maart 2020
timer 6 min
Fietsen; jong geleerd, oud gedaan!

Angela van der Kloof (Mobycon) pleit voor een andere inrichting van de openbare ruimte om de fietsvaardigheid van kinderen te bevorderen.

In de afgelopen weken werd ik getriggerd door een artikel in Die Zeit en een artikel in de Volkskrant over kinderen en hun fietsvaardigheid. De aanleiding van de Duitse artikelen is dat er zich een drama op de Duitse wegen afspeelt. Bijna 10.000 kinderen tussen 6 en 15 jaar hadden in 2019 te maken met een ongeval op de fiets. Het artikel “Ab wann kann ein Kind mit dem Rad zur Schule fahren?” in die Zeit legt uit dat de meeste van deze ongevallen voor 9 uur ’s ochtends of na 3 uur ’s middags plaatsvonden. Dit zijn typisch de tijdstippen dat kinderen onderweg zijn van en naar school.


Beperkte blik

Het is afschuwelijk dat zoveel kinderen in Duitsland betrokken zijn bij fietsongevallen en het is goed dat er media-aandacht voor dit drama is. In het artikel wordt er echter met een beperkte blik naar het drama gekeken. Mijn eerste probleem met het artikel is de beperkte beantwoording van de centrale vraag vanaf welke leeftijd een kind rijp is om naar school te fietsen. Martin Kraft van de Deutsche Verkeerswacht geeft aan dat kinderen op zijn vroegst met 8 jaar rijp genoeg zijn om alle benodigde vaardigheden te hebben om naar school te fietsen. Verderop in het artikel is te lezen dat 14 procent van de kinderen in Duitsland, in hun vierde jaar van de basisschool (ongeveer 9 jaar oud) nog grote problemen hebben met basale fietsvaardigheden. Er wordt een link gelegd met de huidige leefstijl van jonge gezinnen (met name in de steden), waardoor kinderen geen ruimte meer hebben om te leren fietsen.


Kilometers maken

Het ontbreken van de kans om thuis en met de ouders te fietsen zou volgens Kraft moeten worden goedgemaakt met fietslessen op de basisschool. Dit klinkt als een sympathiek idee, maar het is niet realistisch. Om kinderen fietsvaardiger te maken is het nodig dat zij kilometers maken op de fiets. Op school is er simpelweg niet voldoende tijd en capaciteit om dat te realiseren. Wat er wel nodig is, is dat kinderen van kleins af aan door de ouders meegenomen worden op de fiets. Naar de winkel, naar het kinderdagverblijf, naar het park.


Link met leefstijl

In de wekelijkse bijdrage van Anna van den Breemer in de Volkskrant van afgelopen 21 januari, stond een soortgelijke vraag centraal “Wanneer kan een kind alleen naar school fietsen?” Hier is er bij de beantwoording van de vraag gelukkig aandacht voor het feit dat kinderen in verschillende leeftijdsfasen verschillende mogelijkheden hebben. Verder wordt er aandacht besteed aan het feit dat het belangrijk is dat ouders samen met hun kind fietsen, vanaf jonge leeftijd, zodat de benodigde fietskilometers gemaakt worden. De tijd die nodig is om kinderen te begeleiden en aan te moedigen bij het leren fietsen komt ook aan bod. Waarbij vervolgens ook in dit artikel een link gelegd wordt met de leefstijl van jonge gezinnen. De logistiek van kinderen brengen en halen en de reis naar het werk, die het gemakkelijkst met de auto te organiseren is, zou een belangrijke reden zijn om de auto te pakken.


Drukker en sneller verkeer

Mijn tweede probleem met het Duitse artikel, is dat ik me afvraag waarom er niet dieper in wordt gegaan op de vraag hoe het komt dat kinderen in Duitsland niet veilig zijn op de fiets. Wat zijn de onderliggende oorzaken hiervan? Natuurlijk zou één van de onderliggende oorzaken kunnen zijn dat kinderen in Duitsland tegenwoordig minder vaardig zijn op de fiets, dan dat hun leeftijdgenoten tien, twintig, dertig jaar geleden waren. Het is echter noodzakelijk om dit in verband te brengen met andere oorzaken zoals het steeds drukkere en snellere verkeer met steeds grotere auto’s én het gebrek aan veilige gescheiden fietspaden, veilige kruispunten en oversteken. In Duitsland leeft bij velen het hardnekkige idee dat wit geschilderde strepen op de weg, de zogeheten ‘schutzstreifen’, mensen op de fiets zouden kunnen beschermen tegen snel rijdend gemotoriseerd verkeer. De veronderstelling dat kinderen onder die condities veilig kunnen fietsen, als ze maar fietsvaardig zijn, zal snel van tafel moeten.


Fouten maken

Hoewel de opvoedrubriek van Anna van den Breemer wel aandacht besteedt aan de verkeersveiligheid, wordt er wat mij betreft ook in dit artikel met een beperkte blik naar dit vraagstuk gekeken. Waarom wordt het vanzelfsprekend gevonden dat sommige kinderen eerder veilig zelfstandig naar school kunnen fietsen, dan andere kinderen, op basis van de plek waar ze wonen? Waarom hebben niet alle kinderen (en hun ouders) recht op een veilige ruimte, die de gelegenheid biedt om te oefenen? Recht op plekken waar kinderen fouten kunnen maken, zonder dat deze direct fataal aflopen; waar spelenderwijs geoefend kan worden met weinig verkeer? Verder moet er in iedere wijk ruimte zijn op straat voor ouders om samen met hun kind in het verkeer te oefenen; van rustig verkeer, naar steeds drukker verkeer. Daar waar het druk is horen gescheiden fietspaden te zijn en waar het rustig is, kan de weg gedeeld worden met lage snelheden. In het Duitse geval zou het ook nog enorm helpen als daar de verkeersregel afgeschaft wordt dat je niet naast elkaar mag fietsen. Door naast elkaar te fietsen als ouder en kind kan de ouder gemakkelijk instructie geven, ingrijpen wanneer er niet op tijd geremd wordt en dienen als een buffer tegen langskomend verkeer (dit zijn zowel snelle fietsers als gemotoriseerd verkeer).


Oefenen zonder gevaar voor je leven

Vanaf welke leeftijd een kind naar school kan fietsen? Dat kan op alle leeftijden! Het ene kind zal op de fiets meekomen in een kinderstoeltje op de fiets van de ouders; een andere rijdt mee in de bakfiets; een volgende rijdt op de eigen fiets naast een begeleider; en weer een ander kind kan alleen naar school fietsen. Wat alle kinderen en ouders in Nederland, Duitsland en daarbuiten nodig hebben, zijn plekken om te oefenen en straten en kruispunten waar je zonder gevaar voor je leven met de fiets kunt rijden.


Over de auteur

Angela van der Kloof, strategisch adviseur bij Mobycon (adviesbureau voor mobiliteitsvraagstukken) en buitenpromovendus bij de Radboud Universiteit (Faculteit der Managementwetenschappen).

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

Pioniersplein
descriptionArtikel

Flexibel parkeerbeleid maakt nieuwe wijk toekomstbestendig

1 jul om 08:00 uur
Over tien jaar wonen 20.000 Groningers in de nieuwe wijk Suikerzijde, vlakbij het centrum. De ambitie is om een…
Lees verder
Ruimte voor de voetganger
person_outlineBlog

Ruimte voor de voetganger: ontwerpen voor de gebruiker, niet als restruimte

29 jun om 08:00 uur

In de afgelopen jaren steeg de afstand die mensen lopend afleggen, vooral de coronapandemie heeft een groot…

Lees verder
Flowcube Technolution
descriptionArtikel

Fietsbeleid: juiste keuzes met relevante data

27 jun om 14:46 uur
De fiets kan een belangrijke rol spelen in een gezonde, leefbare, duurzame stad. Een comfortabel fietsklimaat…
Lees verder
Fietstiendaagse
descriptionArtikel

De grootste klimaatactie op twee wielen ooit

20 jun om 11:58 uur
Een nieuwe nationale fiets-tel-tiendaagse voor méér unieke fietsdata én voor méér bomen. Dat is de ambitie van de…
Lees verder
Ruimte op het fietspad
person_outlineBlog

Ruimte voor fietsers en voetgangers

15 jun om 08:00 uur
Oorlog op het fietspad! Fietsers op E-bikes en wielrenners strijden om de beperkte ruimte, families met kinderen…
Lees verder
Onderzoek drones
descriptionArtikel

Drones bij scholen Zuid-Holland verbeteren verkeersveiligheid

14 jun om 08:00 uur
In opdracht van het Regionaal Ondersteuningsbureau Verkeersveiligheid Zuid-Holland heeft Antea Group een aantal…
Lees verder
Champs Elysees
descriptionArtikel

De 15-minutenstad: hoe dan?

8 jun om 16:21 uur
Vanaf het moment dat burgemeester Anne Hidalgo van Parijs de term 15-minutenstad noemde in haar…
Lees verder
San Fransisco
person_outlineBlog

Wie gaat winnen: De auto of de stad?

3 jun om 12:43 uur
De complexe relatie tussen verkeer en beschikbare stedelijke ruimte bestaat veel langer dan we misschien vermoeden…
Lees verder