Rli: Verbeter balans tussen beleid en uitvoering leefomgeving

woensdag 3 januari 2024

Foto: Shutterstock

Nederland staat voor enorme uitdagingen op het gebied van de fysieke leefomgeving, denk aan het realiseren van grote woningaantallen en het omgaan met de gevolgen van een veranderend klimaat. Enkele van deze uitdagingen spelen al tientallen jaren en worden steeds dringender; het woord 'crisis' wordt dan ook steeds frequenter gebruikt. Bij de uitvoering van beleid gaat het echter mis.

De uitvoering van het beleid in de fysieke leefomgeving loopt achter, waardoor dringende problemen onopgelost blijven. De Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur (Rli) roept het kabinet op om de balans tussen beleidsontwikkeling en uitvoeringspraktijk te verbeteren, zoals aangegeven in het advies 'De uitvoering aan zet'.

Vertrouwen in overheid versterken

De Haagse beleidswereld besteedt systematisch te weinig aandacht aan uitvoering, wat resulteert in onvoldoende realisatie van opgaven in de fysieke leefomgeving, zoals het bouwen van woningen. De Rli pleit voor een gelijkwaardige benadering van beleid en uitvoering, waarbij inzichten uit de uitvoeringspraktijk worden benut. Het op gelijke hoogte brengen van beleid en uitvoering zal het vertrouwen van burgers in de overheid versterken.

Het is van groot belang dat uitvoerende partijen een vaste plek krijgen in de beleidsontwikkeling. Rijksuitvoeringsorganisaties moeten standaard betrokken worden bij overleggen van de ambtelijke top, en de secretaris-generaal van elk beleidsdepartement moet ervoor zorgen dat andere partijen die bijdragen aan de uitvoering vroegtijdig worden betrokken.

Zorgen voor genoeg geld

Aandacht is ook nodig voor gemeenten, provincies en waterschappen die veel rijkstaken uitvoeren. Het voorkomen van onvoldoende financiering voor uitvoeringstaken is cruciaal, waarbij de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een waakzame rol moet spelen. Versterking van bestuurlijke samenwerking op regionaal niveau is essentieel voor het aanpakken van regionale uitdagingen.

Om uitvoering succesvol te maken, is professionalisering van de organisatie noodzakelijk. Duidelijke afspraken tussen beleidsmakers en uitvoerders over inhoudelijke keuzes en budgetverdeling zijn cruciaal. Vertrouwen en transparantie moeten centraal staan in de samenwerking, waardoor problemen en knopen in de uitvoering effectief kunnen worden aangepakt.

Met oog op de structurele schaarste aan arbeidskrachten is een slimme aanpak vereist. Het poolen van experts en het delen van kennis en deskundigen op regionaal niveau kunnen oplossingen bieden. Standaardisatie van werkzaamheden voorkomt heruitvinding van het wiel en draagt bij aan efficiëntie.