Autoluwe binnenstad: geen bewijs voor economische achteruitgang

De analyse Gas terug in de binnenstad: Economische gevolgen van autoluw beleid is gedaan door Economisch Bureau Amsterdam, in opdracht van Natuur & Milieu. Autoluw beleid is erop gericht het autoverkeer te verminderen en alternatieve vervoersvormen zoals fietsen, lopen en openbaar vervoer te stimuleren, met als doel de leefbaarheid van de stad te vergroten. De effecten hiervan strekken zich uit over meerdere domeinen, waaronder de economie, de woningmarkt, de gezondheid van inwoners en de kwaliteit van de leefomgeving.

Aanleiding onderzoek

Tegenstanders van autoluw beleid wijzen op potentiële negatieve economische gevolgen van autoluw beleid, vooral voor de horeca en detailhandel. Om de discussie over dit onderwerp te voorzien van een feitelijke basis, voerde Economisch Bureau Amsterdam (EBA) namens stichting Natuur & Milieu een onderzoek uit naar de economische gevolgen van autoluw beleid in Nederlandse binnensteden. Hierbij wordt zowel naar traditionele economische variabelen als naar brede welvaartsdoelen gekeken.

Uit bestaande studies blijkt dat autoluw beleid met name positieve gevolgen heeft voor gezondheid en verkeersveiligheid. Ook economisch kan dit beleid gunstig zijn voor binnensteden, mits het samengaat met investeringen in de kwaliteit van het stedelijk gebied. Binnensteden die vooral bezoekers uit de eigen gemeente aantrekken, lijken minder gevoelig voor een afname van bezoekersaantallen dan steden die sterk leunen op publiek van buitenaf.

Economische effecten verschillen per stad en uitvoering

De economische impact van autoluw beleid varieert en hangt sterk samen met de manier waarop het wordt ingevoerd. In binnensteden met een voornamelijk lokaal publiek blijkt dat voetgangers, fietsers en ov-gebruikers gemiddeld langer verblijven en meer besteden wanneer de stad autoluw is ingericht. Investeringen in de kwaliteit van de openbare ruimte spelen hierbij een cruciale rol. Uiteindelijk is de aantrekkelijkheid van de binnenstad de belangrijkste factor voor het aantal bezoekers. Voor steden die sterk afhankelijk zijn van regionale bezoekers blijft goede bereikbaarheid echter een belangrijk aandachtspunt.

Effecten op de woningmarkt via parkeerbeleid

Lagere parkeernormen bij nieuwbouw bieden ruimte voor extra woningbouw en kunnen de bouwkosten beperken. Tegelijkertijd neemt de waarde van bestaande woningen in autoluwe gebieden vaak toe door de verbeterde leefomgeving. Vooral bewoners die dichtbij voorzieningen wonen, ervaren hiervan positieve effecten.

Brede welvaart neemt toe, maar bereikbaarheid vraagt aandacht

Autoluw beleid draagt bij aan schonere lucht en levert gezondheidsvoordelen op, zoals minder ziekteverzuim en meer lichaamsbeweging. Daarnaast verbeteren vaak de sociale veiligheid en de verblijfskwaliteit in de stad. Tegelijk is het belangrijk dat gemeenten rekening houden met mogelijke nadelen, zoals een verminderde bereikbaarheid voor mensen die minder alternatieven hebben voor vervoer.

Geen aanwijzingen voor economische achteruitgang

Een analyse van economische ontwikkelingen in Utrecht en Amsterdam laat zien dat autoluw beleid niet leidt tot een duidelijk afwijkende economische groei of krimp van binnensteden. Er is geen overtuigend bewijs voor zowel positieve als negatieve economische effecten. Wel beperkt het tekort aan beschikbare gegevens de mogelijkheid om harde conclusies te trekken.

De blijvende rol van de auto

Autoluw beleid in binnensteden kan de brede welvaart vergroten en onder de juiste voorwaarden ook economisch voordelig uitpakken. Tegelijk blijft de auto een belangrijk onderdeel van de Nederlandse mobiliteit, zowel binnen als buiten stedelijke gebieden. Een zekere mate van bereikbaarheid per auto zal ook in de nabije toekomst van betekenis blijven voor de economie, zo concluderen de onderzoekers.