Toegankelijkheid in Nederland nog steeds matig

woensdag 9 juni 2021
timer 3 min

Mensen met een lichamelijke beperking participeren minder in het publieke leven, dan mensen zonder lichamelijke beperking. Ze ervaren ook minder mogelijkheden om hun leven in te richten zoals zij dat zelf willen. Van een samenleving waaraan iedereen ‘op voet van gelijkheid’ kan deelnemen, is dan ook nog geen sprake, blijkt uit een publicatie van het SCP.

En dat terwijl Nederland zich al sinds 2016 heeft gecommiteerd aan het VN-verdrag Handicap. 

De oorzaken liggen niet alleen in de fysieke toegankelijkheid van publieke plekken, maar ook in vooroordelen en de manier waarop mensen behandeld worden. Verder spelen hulpmiddelen en financiële middelen een belangrijke rol. Hier ligt niet alleen een taak voor de (lokale) overheid en publieke organisaties, maar ook voor bedrijfsleven, verenigingen en de samenleving als geheel. Dit blijkt uit de SCP-publicatie Lang niet toegankelijk. Ervaringen van Nederlanders met een lichamelijke beperking als spiegel van de samenleving.

Meer dan een fysieke opdracht

Terwijl supermarkten, overheidsgebouwen en online plekken vaak praktisch goed toegankelijk zijn, zijn sportclubs, horecagelegenheden en kleinere winkels dat vaak niet, onder andere doordat ze te krap zijn en weinig gericht op toegankelijkheid. Ook de openbare ruimte is niet goed toegankelijk omdat wisselende obstakels zorgen voor onvoorspelbaarheid en (een gevoel van) onveiligheid. Vooral in binnensteden zijn stoepen en pleinen moeilijk begaanbaar door historische bestrating en drukte. Naast fysieke barrières, zijn ook mensen van cruciale betekenis voor toegankelijke plekken.

Onbewuste uitsluiting

Vooral in de openbare ruimte of horecagelegenheden worden mensen met een lichamelijke beperking regelmatig onprettig behandeld. Dit kan gaan om starende blikken, ongeduld, respectloze opmerkingen of vragen en zelfs schelden. Deze vormen van uitsluiting lijken vaak onbedoeld en voort te komen uit vooroordelen en ongemak. Ook van medewerkers, bijvoorbeeld van winkels, theaters en sportscholen, is de bejegening niet altijd plezierig of correct. Geïnterviewden geven aan dat ze genegeerd worden, neerbuigend worden toegesproken of weinig bereidheid ervaren tot het doen van aanpassingen. Hier speelt weinig bewustzijn van het recht op gelijkwaardige deelname een rol.

Grote sociale gevolgen

Op het oog kleine hindernissen hebben vaak grote sociale gevolgen bij het bezoek aan plekken. Het beperkte aantal rolstoelplaatsen in theaters bijvoorbeeld, betekent niet alleen vroeg boeken, maar vaak ook dat bezoekers niet bij hun gezelschap kunnen zitten. Bovendien betekent slechte toegankelijkheid dat de beperking meer opvalt en dat mensen afhankelijk zijn van anderen voor hulp, wat de persoon met de beperking in een ongelijkwaardige positie brengt. Als gevolg van ontoegankelijkheid verrichten mensen met

een lichamelijke beperking veel extra werk, om activiteiten voor te bereiden en te ondernemen. Ook verrichten ze veel emotioneel werk. Het wegnemen van vooroordelen, incasseren van uitsluiting en het opkomen voor jezelf kost energie en gaat gepaard met gevoelens van frustratie en ongelijkwaardigheid.

Ligt het VN-verdrag Handicap op koers?

Sinds het VN-verdrag Handicap van kracht werd, kwam er meer aandacht voor toegankelijkheid en werden ervaringsdeskundigen vaker betrokken. Of de toegankelijkheid van het publieke leven hierdoor verbeterde valt nog niet te zeggen. Daadwerkelijke verbeteringen in toegankelijkheid stranden echter nog vaak. Hierbij speelt mee dat het beleid vrijblijvend is en dat goed zicht op concrete aspecten van toegankelijkheid ontbreekt. Ook zijn er ontwikkelingen die negatief kunnen uitpakken, zoals het autoluw maken van binnensteden en de opkomst van deelscooters.

Gelijkwaardige deelname is daarbij niet alleen afhankelijk bij de toegankelijkheid van publieke plekken. Veel deelnemers hebben weinig financiële middelen, omdat zij weinig inkomsten hebben en extra kosten maken. Ook het lang wachten op, of niet verkrijgen van passende hulp- en vervoersmiddelen vormen belemmeringen. Het contact met uitvoeringsorganisaties bij het aanvragen van hulpmiddelen, aanpassingen en uitkeringen, ervaren geïnterviewden als zeer moeizaam.

Lees het rapport

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

Vervoersarmoede
descriptionArtikel

Wat is mobiliteitsarmoede?

21 jan om 08:00 uur
Het lijkt vanzelfsprekend dat iedereen in Nederland zich elke dag kan verplaatsen, met de fiets, auto of het ov.…
Lees verder
oases in de stad
flash_onNieuws

Lezen: Oases in de stad, Het Hofje als Architectonisch Idee

10 jan om 11:37 uur
Op zoek naar de sleutel tot het geheim van het Hollandse hofje, een eeuwenlang architectonisch succesverhaal.
Lees verder
Slechtziend in tijden van corona
descriptionArtikel

Hoe houd je afstand als je blind bent?

5 jan om 09:39 uur
De coronacrisis dwingt ons allemaal om ons aan te passen. Voor mensen met een visuele beperking is dat vaak enorm…
Lees verder
Burgerforum
flash_onNieuws

Er is toekomst voor het burgerforum

5 jan om 09:17 uur
Er is draagvlak voor het burgerforum, waarbij burgers op basis van loting worden geselecteerd om mee te praten…
Lees verder
Kennis en ervaring over ‘onbeperkt spelen’ verzameld op één website
flash_onNieuws

Kennis en ervaring over ‘onbeperkt spelen’ verzameld op één website

15 okt 2021 timer3 min

Negen op de tien speelplekken zijn niet klaar voor kinderen met een beperking. Terwijl spelen juist voor hen zo…

Lees verder
“Ook een goedziende heeft baat bij logische routes.”
descriptionArtikel

“Ook een goedziende heeft baat bij logische routes.”

13 okt 2021 timer6 min

Hoe maak je stations toegankelijk voor mensen met een visuele beperking? ProRail vroeg het aan de Oogvereniging…

Lees verder
Utrechts Stadsakkoord voor beter toegankelijke stad
flash_onNieuws

Utrechts Stadsakkoord voor beter toegankelijke stad

11 okt 2021 timer2 min

15 partijen hebben samen met gemeente Utrecht en provincie Utrecht getekend voor een toegankelijke stad voor…

Lees verder
Transformatie naar interactieve generatietuin geeft boost aan speeltuin
flash_onNieuws

Transformatie naar interactieve generatietuin geeft boost aan speeltuin

19 jul 2021 timer2 min

Krajicek Plaza Boswinkel in Enschede wordt veel meer gebruikt sinds die in 2019 is getransformeerd naar een…

Lees verder