Gevolgen klimaatverandering nog ernstiger dan gedacht

donderdag 3 maart 2022
Bosbrand

Foto: Shutterstock

Er is nog maar weinig tijd voor de natuur om zich aan te passen aan klimaatverandering. Als er niet snel ingrijpende maatregelen worden getroffen, zullen de gevolgen niet te overzien zijn.

Klimaatverandering is een wezenlijke bedreiging voor de gezondheid van mens, dier en natuur. De gevolgen zijn inmiddels deels onomkeerbaar, vooral omdat extreme weersomstandigheden vaker voorkomen. Zeker als de aarde meer dan 1,5 graden opwarmt nemen de mogelijkheden voor aanpassing en klimaatbestendige, duurzame ontwikkeling snel af.

De risico’s en kwetsbaarheden bij verder stijgende temperaturen worden door het VN-klimaatpanel IPCC in zijn nieuwste rapport hoger ingeschat dan in het vorige rapport uit 2014.

Het rapport gaat in op de vraag vanaf welke mogelijke drempelwaarden de mondiale opwarming onomkeerbare gevolgen heeft. Denk aan het verlies van plant- en diersoorten, ijsmassa van gletsjers en poolkappen. Het risico op deze gevolgen kan worden beperkt als we er in slagen om in de komende decennia de uitstoot van broeikasgassen drastisch te reduceren en de mondiale opwarming te beperken tot 1,5 graden ten opzichte van de pre-industriële tijd. Het vermogen van mens en natuur om zich aan te passen aan klimaatverandering heeft op sommige plekken zijn grenzen al bereikt of zal deze in de komende tientallen jaren bereiken. Dat laat zien dat opschaling en versnelling nodig zijn van maatregelen, zowel voor het tegengaan van verdere klimaatverandering, als voor aanpassing aan de gevolgen ervan.

Gedurende de komende decennia waarin de mondiale temperatuurstijging zeer waarschijnlijk boven de 1,5 graden uitkomt, zullen de risico’s evenredig groter worden. Ook groeit de kans (hoewel nog steeds klein) op gebeurtenissen waarvan de impact zeer groot is, zoals het versneld afkalven van delen van de Antarctische ijskap, met een snellere zeespiegelstijging tot gevolg. Veel gevolgen van de temperatuurstijging zullen voortduren, zelfs als de opwarming na een periode van overschrijding later deze eeuw weer daalt tot onder de 1,5 graden.

Beschermen biodiversiteit van fundamenteel belang

Ruim 3 miljard mensen leven in omstandigheden die hen zeer kwetsbaar maken voor klimaatverandering. Ook een groot deel van dier- en plantensoorten is kwetsbaar. Deze kwetsbaarheid van ecosystemen en mensen verschilt wereldwijd aanzienlijk. Sinds het vorige rapport uit 2014 is er toenemend bewijs dat de aantasting en vernietiging van ecosystemen door menselijk handelen de kwetsbaarheid van de mens vergroot. Het beschermen van biodiversiteit en ecosystemen is van fundamenteel belang voor klimaatbestendige ontwikkeling. De risico’s en gevolgen van klimaatverandering worden steeds complexer, omdat verschillende weersextremen gelijktijdig kunnen optreden in meerdere sectoren en regio’s. Dit kan leiden tot meer sociale onrust, conflicten en migratiestromen.

De risico’s voor mens en natuur door klimaatverandering worden verder versterkt door andere factoren, zoals lucht- en watervervuiling en gebrek aan duurzame ontwikkeling. Ook bestaande consumptiepatronen en patronen van sociaaleconomische ontwikkeling, zoals urbanisatie, dragen vaak bij aan de toename van de kwetsbaarheid van maatschappijen en ecosystemen door klimaatverandering.

Integrale, inclusieve en rechtvaardige aanpak

De bestaande aanpassing aan klimaatverandering schiet veelal te kort, de huidige inspanningen zijn ongelijk verdeeld (niet elk land zet zich hier evenveel voor in) en de aanpassing is te veel gericht op de korte termijn. Voor effectieve beperking van de gevolgen van klimaatverandering zijn fundamentelere aanpassingen nodig, waarbij rekening wordt gehouden met voortgaande klimaatverandering. Deze aanpassingen moeten gebaseerd zijn op een integrale, inclusieve en rechtvaardige aanpak, met een bijzonder oog voor mensen en landen die extra kwetsbaar zijn. Er zijn haalbare en effectieve aanpassingsmogelijkheden die de risico's voor natuur en mens kunnen verminderen. Deze worden in het rapport per sector belicht, zoals voor land- en watermanagement, infrastructuur en energie. Hierbij worden ook voorbeelden gegeven, zoals het verbeteren van natuurlijke wateropslag om overstromingsrisico’s te verminderen, door o.a. het herstellen van veenweidegebieden en rivieren. Ook benadrukt het rapport het belang van voldoende beschermde natuur (30-50% van het aardoppervlak) om de negatieve gevolgen van klimaatverandering voor biodiversiteit en voor mensen te beperken.

Weinig tijd

Om te komen tot klimaatbestendige ontwikkeling, waarbij de omgang met klimaatverandering in samenhang met de Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG’s) van de Verenigde Naties wordt benaderd, zijn zowel vergaande aanpassings- als mitigatiemaatregelen nodig, op basis van inclusieve, rechtvaardige en integrale besluitvorming op alle bestuursniveaus, samen met het maatschappelijk middenveld, de private sector en de meest kwetsbare groepen. Het rapport geeft aan dat de mogelijkheden voor klimaatbestendige ontwikkeling snel afnemen bij de huidige uitstoot van broeikasgassen, vooral als de opwarming van de aarde op korte termijn de 1,5 graden overschrijdt. Er resteert daarom nog maar weinig tijd om een leefbare en duurzame toekomst voor iedereen veilig te stellen.

Bron: PBL

Het PBL schets een weinig hoopvol scenario van de klimaatverandering. Ik vraag mij af in hoeverre er rekening is gehouden met een vertraging in de effecten van de CO2-uitstoot? De huidige effecten op het klimaat zijn het gevolg van de CO2-uitsoot van 25 jaar geleden! M.a.w. veel gevolgen zullen onvoorwaardelijk komen, ook als we nu geen uitstoot meer zouden hebben en deze gevolgen zullen het leven voor de mensheid al in sterke mate in negatieve zin beïnvloeden. Wanneer we over haalbaar en betaalbaar praten, kan de conclusie bijna niet anders zijn dat haalbaar alleen mogelijk is wanneer er direct gestopt wordt met CO2-uitstoot en betaalbaar zal alleen betrekking hebben op de gevolgen. De betaalbaarheid zal maar voor een zeer exclusief deel van de bevolking mogelijk zijn, nl. dat deel van de bevolking dat genoeg middelen heeft om op een klein stukje van de aardbol een plekje te veroveren.

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

Zwolle
flash_onNieuws

EU-Missie ‘Aanpassing aan de klimaatverandering’: deze steden doen mee

21 jun om 13:50 uur
118 steden en regio's doen mee aan de EU-missie 'Aanpassing aan de klimaatverandering'. Zwolle, Rotterdam,…
Lees verder
descriptionArtikel

Steden hebben baat bij lokaal hitteplan en hitteregisseur

13 jun om 15:42 uur
Om kwetsbare stadsbewoners te beschermen tegen hitte zou elke stad een lokaal hitteplan moeten maken en een…
Lees verder
Droogte
flash_onNieuws

Drie keer zo vaak extreme droogte bij klimaatverandering

10 mei om 08:00 uur
Hoe beïnvloedt droogte de beschikbaarheid van zoet water in Nederland. En wat betekent dat voor de belangrijke…
Lees verder
Spelen met water
flash_onNieuws

4 miljoen voor onderzoek naar klimaatadaptatie en gezondheid

11 apr om 13:07 uur
De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) heeft twee grote onderzoeksconsortia geselecteerd…
Lees verder
nieuwe huizen bouwen
flash_onNieuws

Waterschap: 'Maak klimaatbestendige keuzes bij woningbouw'

31 mrt om 08:00 uur
Tot 2030 moeten er een miljoen woningen worden gebouwd. In de planning van dit monsterproject is volgens…
Lees verder
flash_onNieuws

Haags Hitteplan tegen zomerse gezondheidsrisico’s

22 mrt om 19:10 uur
Om vooral kwetsbare inwoners beter te beschermen tegen hitte-gerelateerde gezondheidsrisico’s heeft de gemeente…
Lees verder
Verbindingsfestival
flash_onNieuws

De leukste werkdag van het jaar!

16 mrt om 11:57 uur
Na vier succesvolle online edities gaat het Verbindingsfestival dit jaar LIVE! Op een unieke locatie in Zwolle een…
Lees verder
Groningen
flash_onNieuws

Groningen stemt in met Regionale Klimaatadaptatie Strategie

16 mrt om 08:00 uur
Overheid, waterschappen en waterbedrijven in Noord-Drenthe en Groningen gaan samen aan de slag met een…
Lees verder