Voor een gezonde stad is meer nodig dan gezond verstand

maandag 6 februari 2023
Wat houden we als mensen toch van lijstjes. Elk jaar vergelijken we van alles. Dus ook wat de gezondste en ongezondste steden van het land zijn. Gelukkig worden die indicatoren steeds beter, en gaat het niet meer alleen over hoe hygiënisch een stad is, hoeveel bomen er staan, en of alle noodzakelijke zorgvoorzieningen aanwezig zijn. Allemaal belangrijk natuurlijk, maar iedereen met een beetje gezond verstand kan deze wel bedenken.

We noemen het tegenwoordig liever ‘healthy urban living’, maar de ‘gezonde stad’ is van oudsher een belangrijk thema in de stedenbouw. Het met velen samenleven op één plek leidde altijd al tot lusten en lasten die de gezondheid aantasten. Dus werden er allerlei plannen bedacht om hier wat aan te doen. Waterleidingen en rioleringen werden aangelegd, pleinen bestraat, en stadsparken aangeplant. Het belang van gezondheid staat hoog op de stedelijke agenda, maar toch lijken we niet veel vooruitgang te komen. Veel inwoners hebben overgewicht, leven in armoede, voelen zich eenzaam en ongelukkig. Kennelijk zijn lijstjes en een dosis gezond verstand niet voldoende om hierin echt verandering teweeg te brengen.

"Er zit een fout in ons systeem"

Gezond verstand leidt momenteel tot allerlei pogingen tot incrementele verandering. Denk aan het nudgen van gezonde keuzes, waardoor mensen vaak überhaupt hun verstand niet meer hoeven te gebruiken. Allerlei beloningssystemen (denk aan het sparen van punten en uitdelen van kortingen) worden opgetuigd om mensen de goede kant op te laten bewegen door financiële prikkels. Gemeenten doen hun best om pleinen en parken uit te rusten met de meest hippe toestellen om de nieuwe generaties bij hun beeldschermen weg te lokken. Je kan er niet op tegen zijn, maar het helpt ons niet vooruit.

Er zit een fout in ons systeem. Als ik het zo aangeraden ommetje maak valt het me op hoe ook mijn stad Rotterdam nog steeds ongezond gedrag faciliteert. Op veel plekken zijn fastfoodketens te vinden en calorierijke snacks te koop. Juist in wijken waar veel mensen al kampen met overgewicht. De gezonde plekken zijn soms moeilijk te bereiken doordat we ongezonde mobiliteitsopties mogelijk maken en wegen aan te leggen waarmee we mensen juist uitsluiten van de gezonde stad. Het gezonde verstand promoot een economisch systeem dat belooft ons onbehagen op te lossen als we toch die nieuwe dienst afnemen of vernieuwde product kopen. Dat massagepistool met 40 standen moet toch wel doeltreffend zijn?

"We moeten veel ambitieuzer zijn als we de gezonde stad echt willen realiseren"

Twee jaar geleden werkten samen met de gemeente Rotterdam om het concept ‘de gezonde wijk’ verder uit te werken en er mee aan de slag te gaan in de praktijk. Het doel van het project was om mobiliteitsbeleid te ontwikkelen die mensen niet alleen van A naar B zou brengen, maar ook de gezondheid zou bevorderen. Het kostte best wat tijd voordat de groep van verschillende stakeholders een gedeeld begrip had van wat een écht integrale blik op gezondheid is. Maar toen dit eenmaal het geval was, konden we verder komen dan wat met gezond verstand mogelijk bleek. Door koplopers binnen verschillende gemeentelijke afdelingen te koppelen aan initiatiefrijke bewoners, lukte het om verder te komen dan gezondheid te zien als de afwezigheid van klachten. Zo stelden we elkaar de vraag “wat beweegt jou?” en konden we het hebben over wat het leven echt betekenis geeft.

We moeten veel ambitieuzer zijn als we de gezonde stad echt willen realiseren. Het begint met het opbrengen van oprechte nieuwsgierigheid opbrengen om beter te begrijpen hoe het complexe systeem van lichaam, geest en sociale contacten - dat tot gezondheid leidt - werkt. Dit maakt het werken aan de gezonde stad niet eenvoudiger, maar wel effectiever. Het betekent dat we veel beter moeten leren samenwerken, en verschillende disciplines moeten samenbrengen. Alleen dan werken we aan een gezond verstand, lichaam, geest en samenleving in een gezonde stad.

Jorn Wemmenhove is mede-oprichter & creatief strateeg van Humankind

Reactie toevoegen

Beperkte HTML

  • Toegelaten HTML-tags: <a href hreflang> <em> <strong> <cite> <blockquote cite> <code> <ul type> <ol start type> <li> <dl> <dt> <dd> <h2 id> <h3 id> <h4 id> <h5 id> <h6 id>
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Lazy-loading is enabled for both <img> and <iframe> tags. If you want certain elements skip lazy-loading, add no-b-lazy class name.

Meer artikelen met dit thema

descriptionArtikel

‘Bij groen in de stad is één plus één zeven’

29 feb om 09:35 uur

Meer groen in de buitenruimte, het lijkt een inkoppertje in een tijd waarin we steeds regelmatiger kampen met…

Lees verder
flash_onNieuws

Miljardeninvestering nodig om steden aan groennormen te laten voldoen

9 feb om 17:14 uur

Er bestaat nog geen goede groennorm die we in Nederland kunnen gebruiken, een kwaliteitseis aan het groen…

Lees verder
flash_onNieuws

Meer aandacht voor sport en preventie in lokale sportakkoorden

7 feb om 14:15 uur

Bij de herijking van de lokale sportakkoorden is meer aandacht voor sport en preventie aangebracht. Ook de…

Lees verder
flash_onNieuws

Project Klimaatadaptatie en Gezondheid toont eerste resultaten

6 feb om 08:48 uur

Het project Klimaatadaptatie en Gezondheid brengt de gezondheidseffecten van klimaatverandering onder de…

Lees verder
flash_onNieuws

Ruimtelijke spreiding van groot belang voor gezondheid

10 jan om 10:31 uur

Gezondheidsverschillen in Nederland worden niet alleen beïnvloed door gedrag en de inrichting van de…

Lees verder
person_outlineBlog

We hebben een minister voor Beleving nodig!

13 dec 2023

We mogen het belang van de mens en zijn emoties en ervaringen niet vergeten bij het…

Lees verder
flash_onNieuws

Flinke boom in de buurt: hogere waarde woning

5 dec 2023

In een nieuwe studie van het Planbureau voor de Leefomgeving wordt de waarde van groen uitgedrukt in…

Lees verder
descriptionArtikel

Natuurinclusief bouwen: ook goed voor de inwendige mens

28 nov 2023

Tot nu toe wordt natuurinclusief bouwen vooral gezien als manier om de biodiversiteit in de gebouwde omgeving…

Lees verder