Waarom natuurinclusief ontwikkelen een fundamentele perspectiefwisseling vraagt

Vaak voelt dat als twee werelden die botsen, maar ze kunnen elkaar juist versterken. Wanneer we natuurinclusief ontwikkelen niet zien als een extra opgave, maar als uitgangspunt, ontstaat er een ontwikkeling die sneller, robuuster en toekomstbestendiger is.

Van rekening houden naar samenwerken

Traditioneel komt natuur pas laat in beeld. Ecologische onderzoeken worden ingezet om risico’s op te sporen, niet om kansen te pakken. Daardoor wordt natuur ervaren als rem op het proces door aanvullende onderzoeken en bezwaarprocedures.

Natuurinclusief ontwikkelen draait dit om. Het begint bij de eerste schets: natuur als basis en als positieve kracht in het ontwerp, niet als beperkende randvoorwaarde. Het gaat om bouwen mét natuur, waarbij natuurlijke processen en biodiversiteit vanaf de eerste stap worden meegenomen. Dit levert niet alleen ecologische winst op, maar ook voordelen voor klimaatadaptatie, gezondheid en leefkwaliteit. Het is een perspectiefwisseling: van ‘rekening houden met natuur’ naar ‘bouwen mét natuur’.

Hoe werkt dat in de praktijk?

Natuurinclusief werken betekent dat verschillende disciplines vroegtijdig samenwerken met ecologen en beleidsadviseurs, zodat de natuur letterlijk een plek aan tafel krijgt. In de wereld van het adviesbureau zien we dat dit zorgt voor slimmere keuzes en snelle besluitvorming, bijvoorbeeld door:

• Vroegtijdige ecologische inzichten door ecologische quickscans en stikstofanalyses direct te koppelen aan stedenbouwkundige keuzes.
• Planeconomen en stedenbouwkundige ontwerpers laten samenwerken, wat zorgt voor integrale keuzes. Denk aan groene waterberging in plaats van ondergrondse technische oplossingen: goedkoper, klimaatadaptief én aantrekkelijk voor bewoner
• De beheerafdeling te betrekken in de ontwerpfase, zodat plannen uitvoerbaar en betaalbaar blijven.
• Door gebruik te maken van digitale analyse tools. Hiermee wordt voor zowel ambtenaren als bestuurders inzichtelijk hoe een brede toepassing van natuur verschillende functies toevoegt aan een ontwikkeling, waardoor het draagvlak voor ingrepen wordt vergroot. Antea Group werkt samen met NL-Greenlabel met degelijke tools.
• De inpassing van de natuur als drager van kwaliteit. Bijvoorbeeld door het ontwerpen van ecologische corridors in het plan die flora en fauna ruimte geven, en de woonomgeving aantrekkelijker maken. Ook de toepassing van inheemse beplanting, niet als losse ‘groene ingreep’, maar als logisch onderdeel van de openbare ruimte.

Een praktijkvoorbeeld is het project van Heem van Selis in Boxtel. Een nieuwe woonwijk waar CB5, samen met onder meer Antea Group, natuur als uitgangspunt nam. De wijk is ontworpen vanuit de landschappelijke en historische context, met groene structuren zoals de Laan van Selis, toepassing van inheemse beplanting en het behoud van oude eiken. Door lange zichtlijnen naar het omliggende Dommeldal, klimaatadaptieve wateroplossingen en ecologische maatregelen zoals een dassencorridor is een toekomstbestendige, natuurinclusieve leefomgeving ontstaan. Natuur kreeg zo een sturende rol in het ontwerp, waardoor zowel ruimtelijke kwaliteit als ecologie zijn versterkt en natuurinclusiviteit vanzelfsprekend onderdeel van het plan werd. Tijdens de werksessie op het congres natuurlijk heeft CB5 dit project toegelicht en zijn we met deelnemers in gesprek geweest over hun ervaringen en ideeën bij natuurinclusieve gebiedsontwikkeling.

Versnelling in plaats van vertraging

Het idee dat natuurprojecten vertraagt, komt vooral voort uit laat ingrijpen tijdens het ontwerpproces. Wanneer ecologische eisen pas zichtbaar worden ná het ontwerp, leiden ze tot herzieningen en extra onderzoeken. Door natuur mee te nemen vanaf het begin, worden knelpunten bekend, sluiten plannen aan op de situatie en zijn ontwerpkeuzes logischer. De ervaring uit bijvoorbeeld het project Heem van Selis laat zien dat natuurinclusief ontwikkelen juist zorgt voor een soepeler proces, met minder risico’s en meer voorspelbaarheid. 

Samen naar een toekomstbestendige leefomgeving

Natuurinclusief ontwikkelen is geen solistische opgave, maar vraagt om samenwerking tussen ontwerpers, ecologen, beleidsmakers en bewoners. Het is ook geen luxe, maar een andere manier van kijken naar gebiedsontwikkeling en daarmee een antwoord op meerdere opgaven tegelijk: woningbouw, klimaatadaptatie, biodiversiteit en gezondheid. Door natuur als fundament te zien, bouwen we aan een leefomgeving die veerkrachtig, gezond en aantrekkelijk is; nu en voor toekomstige generaties.