Nieuwe handreiking VTH helpt provincies sturen op een gezonde leefomgeving

Met de Omgevingswet beschikken provincies over meer ruimte om hun VTH-instrumentarium gericht te benutten. De vrijblijvende handreiking is gebaseerd op bestaande literatuur en op focusgroepen met provinciale beleidsmedewerkers en VTH-professionals van omgevingsdiensten. Het document beschrijft zowel de basisvereisten waaraan provincies onder de Omgevingswet hoe dan ook moeten voldoen, als de aanvullende instrumenten waarmee een provincie verder kan gaan op het vlak van gezondheid en leefomgevingskwaliteit.

Zes thema's

De handreiking volgt de regionale beleidscyclus, de zogeheten BIG-8, en biedt handelingsperspectieven voor zes VTH-onderwerpen. Bij scherper vergunnen gaat het om emissiegrenswaarden die zo dicht mogelijk bij de onderkant van de best beschikbare technieken (BBT) liggen, conform de herziene Richtlijn Industriële Emissies (RIE); de handreiking adviseert deze aanpak ook toe te passen op niet-RIE-installaties en op aspecten als geur, geluid en trillingen. Het actualiseren van vergunningen betreft het periodiek herbeoordelen ervan, waarbij methoden worden aangereikt om actualisaties te prioriteren op basis van risico- en impactanalyses, zodat de grootste potentiële gezondheidswinst voorop staat.

Een derde thema is het intrekken van latente milieuruimte: het inperken van ongebruikte ruimte binnen bestaande vergunningen, geïnspireerd op provinciale stikstofaanpakken, om toename van uitstoot of hinder te voorkomen. Bij de toepassing van het voorzorgsbeginsel gaat het om de omgang met stoffen of situaties waarover wetenschappelijke onzekerheid bestaat, ondersteund door provinciale afwegings- en beoordelingskaders. Het thema cumulatie en stapeling richt zich op het beoordelen van de optelsom van emissies en stressoren, zoals fijnstof, geluid en geur, in een gebied via heldere rekenmethoden. Tot slot beschrijft outcome-sturing de omslag van sturen op output, zoals het aantal controles of vergunningen, naar sturen op maatschappelijke impact in de vorm van een schonere en gezondere leefomgeving.

Samenwerking beleid en uitvoering

Volgens het rapport is intensieve samenwerking tussen de provincie als opdrachtgever en de omgevingsdienst als uitvoerder bepalend voor succes. Omgevingsdiensten kampen in de praktijk met capaciteitsgebrek en versnipperde data. Duidelijke beleidskeuzes, uniforme templates en verankering in de provinciale Uitvoerings- en Handhavingsstrategie (UHS) bieden de uitvoering ruggensteun en juridische legitimatie. Het IPO wijst erop dat provincies met dit instrumentarium samen met omgevingsdiensten, GGD en RIVM gerichter kunnen werken aan een gezonde, veilige en toekomstbestendige fysieke leefomgeving.

Bron: IPO