De Amsterdamse Gezondheidslogica: gezond verstand voor een gezonde stad

Projecttrekkers Marijn Sleurink en Judith Jonker: “Wij zijn het levende voorbeeld dat het fysieke en sociale domein goed kunnen samenwerken.” 

Bewegen wordt al sinds 2016 verankerd in de ruimtelijke plannen van de gemeente, op basis van de Amsterdamse Beweeglogica. Op verzoek van het bestuur is deze logica verder verbreed naar de Gezonde Stad, omdat gezondheid verder gaat dan bewegen alleen. Planoloog Marijn Sleurink en projectmanager bij de GGD Judith Jonker zijn beiden betrokken bij het opstellen van de Amsterdamse Gezondheidslogica. Ze beamen dat gezondheid vanuit zowel het sociale als het fysieke domein benaderd moet worden, iets wat vaak een uitdaging is. Jonker: “Wij zijn het levende bewijs dat een goede samenwerking mogelijk is. Wij hebben aan het begin van dit project heel goed nagedacht over welke experts betrokken moesten worden. Hoewel het document met name gericht is op de ruimtelijke hoek, de stedenbouwers en ontwerpers, is het belangrijk om dit onderwerp samen op te pakken.” Sleurink, zelf werkzaam bij de directie Ruimte & Duurzaamheid: “We werken samen met vertegenwoordigers van Sport & Bos, Onderwijs, Jeugd, Zorg & Diversiteit, Verkeer & Openbare Ruimte en Grond & Ontwikkeling. Zo willen we werken. Het contact tussen de verschillende domeinen verloopt steeds beter. Het gaat niet vanzelf, maar het is al een stuk makkelijker dan vijf jaar geleden.” “Bij het sociale domein komt steeds meer besef dat je in de openbare ruimte veel kunt doen op sociale thema’s. Denk maar aan het rookbeleid. Naast campagnes en preventie kan je in de openbare ruimte rookvrije zones inrichten.” 

Open deuren 

De Amsterdamse Gezondheidslogica bestaat uit twaalf principes voor een gezonde stad (zie kader). Op het oog (what’s in a name) logische richtlijnen, waar je moeilijk op tegen kunt zijn. “Klopt”, vindt Sleurink. “Ontwerpers geven ook aan dat je dit kan zien als ‘gewoon goede stedenbouw’. Er zitten open deuren in. Tegelijkertijd gaat het toch nog best vaak mis. Er zijn heel veel plekken in de stad waar het niet op orde is als het gaat om een gezonde leefomgeving.”  

Open deuren dus, maar ook principes die iets minder voor de hand liggen, zelfs voor de projectleiders zelf. “Zaken als groen, fietsen en wandelen zijn vaak wel bekend”, weet Sleurink. “Spelen en sporten is in sommige projecten nog een ondergeschoven kindje. De trend op dat gebied verandert ook. Er komt minder ruimte voor grote sportparken. Tegelijkertijd zien we dat veel stedelingen graag sporten op een zelf gekozen tijdstip en plek. De openbare ruimte moet daar op ingericht worden. Wat voor mij een eye-opener was, is dat er onder Amsterdammers veel behoefte is aan stille plekken. Dat er eigenlijk bij elk gebouw een rustige zijde moet zijn, waar je geen geluidshinder hebt. Dat helpt het stressniveau omlaag te krijgen. Dit zijn natuurlijk uitdagingen in een tijd waarin steden steeds dichter bebouwd worden en dan ook nog op lawaaiige plekken langs wegen en het spoor.” 

Gezondheidsverschillen verkleinen 

Een gezonde leefomgeving is niet het enige wat de gemeente Amsterdam wil bereiken. Net als in de rest van Nederland liggen hier opgaven voor woningbouw en energietransitie, om maar iets te noemen. Daarnaast zijn er in de gemeente al meerdere beleidsplannen die overlappen met de Gezondheidslogica. Hoe grijpen die plannen en ambities in elkaar? 

Lees verder in Biind Magazine