Brede coalitie vraagt om landelijke groennormen voor hittebestendige steden

Hitte als structureel probleem

Nederland warmt sneller op dan gemiddeld. Volgens het KNMI zijn er sinds 1901 in totaal 39 hittegolven gemeten; meer dan de helft daarvan viel in de afgelopen 25 jaar. Gebouwen en bestrating slaan warmte op, waardoor stedelijke gebieden aanzienlijk warmer kunnen zijn dan het omliggende landelijk gebied. In binnensteden loopt dat verschil op tot circa 8 graden, aldus de Atlas voor de Leefomgeving. Op straatniveau kan de gevoelstemperatuur zelfs tot 45 graden stijgen.

De gezondheidseffecten zijn meetbaar. Hittestress veroorzaakt nu al ruim 250 extra sterfgevallen per jaar in Nederland. Het RIVM schat dat dit getal bij uitblijven van maatregelen kan oplopen tot 3.800 per jaar in 2050. Daarnaast neemt de UV-blootstelling toe, wat samenhangt met de explosieve groei van huidkanker: jaarlijks krijgen 81.000 mensen die diagnose.

Groen als afweermiddel

Groenvoorzieningen verlagen de temperatuur, bieden schaduw en absorberen regenwater bij piekbuien. Onderzoek van het RIVM bevestigt positieve effecten op zowel de mentale als fysieke gezondheid van bewoners. Toch neemt de hoeveelheid groen per inwoner in Nederlandse steden momenteel af. Uit onderzoek van Natuur & Milieu blijkt dat ruim 800.000 mensen wonen in wijken met minder dan 15 vierkante meter openbaar groen per inwoner. Juist in die buurten wonen relatief veel mensen met een kwetsbare gezondheid en is de kans op wateroverlast groter.

Ingenieursadviesbureau Sweco raamt de economische schade van klimaatgerelateerde effecten op de openbare ruimte en gebouwen op 36 tot 62 miljard euro tot 2050, bij uitblijven van maatregelen. Ook bedrijventerreinen zijn kwetsbaar: zeven op de tien zijn gevoelig voor wateroverlast.

Drie concrete eisen aan de minister

De coalitie, met onder meer Natuur & Milieu, Aedes, de Woonbond, Vereniging Eigen Huis, het Nationaal Huidfonds, FNV, ANWB en Klimaatverbond Nederland, richt zich met drie eisen tot de minister van VRO. Ten eerste vragen zij om wettelijke minimumnormen voor groen en boomkroonbedekking, te verankeren in de Omgevingswet en het Besluit Kwaliteit Leefomgeving. Ten tweede roepen zij op tot structurele financiële ondersteuning van gemeenten voor de uitvoering van vergroeningsopgaven. Ten derde pleiten zij voor een nationaal actieplan specifiek gericht op de meest versteende buurten, waarbij Rijk en gemeenten gezamenlijk optrekken.

De coalitie benadrukt dat gemeenten weliswaar verantwoordelijk zijn voor de inrichting van de openbare ruimte, maar dat zij daarvoor de wettelijke kaders en financiële middelen van het Rijk nodig hebben. Tegelijk met het manifest lanceert de coalitie een petitie waarmee inwoners kunnen laten weten achter het pleidooi voor groenere en hittebestendigere buurten te staan.

Bron: Natuur & Milieu